« روى نيكو را وانمودند ، و كسانى را كه ( برنيكوان ) فتنه شدند ملامت ساختند . اگر پارسايى ما را ميخواستند ، بايد روى نيكو را مىپوشانيدند . » شمر بن حمدويه هروى : ابو عمرو شمر ( بفتحهء اول و كسرهء دوم ) بن حمدويه هروى كه از هرات و خراسان در جوانى به بلاد عراق آمد ، و از ابن الاعرابى و غيره درس فراگرفت و باز به خراسان برگشت ، و از نضر بن شميل و ليث بن مظفر كه امامان ادب عرب بودند استفاضه نمود ، او به تقليد كتاب العين ، معجم بزرگ لغوى خود را كه به حرف جيم آغاز مىشد نوشت و آن را كتاب الجيم خواند ، ولى نسخهء آن را به هيچ كسى نداد و چون بمرد ، بازماندگانش آن را بيكى از كارداران يعقوب ليث سپردند ، ولى در نهروان سيلى عظيم بر لشكرش آمد ، و اين كتاب هم در جمله اموال معسكرش تلف گرديد ، كه ازهرى متوفى 370 ه 980 م اجزاى ناقص اين كتاب را ديده بود . وفات او در سنه 255 ه 869 م است ، و از آثارش كتاب السلاح و امثال و جبال وادويه و غريب الحديث شناخته شده است . « 1 » و او ظاهرا قديمترين مرد خراسانيست كه بعد از خليل معجم بزرگ لغت عرب را نوشته است . « 2 » ابن الاعرابى سندى ابو عبد اللّه محمد بن زياد ، كه پدرش از موالى سندى بود ، و او در كوفه بسال 150 ه 767 به دنيا آمد ، و چون مادرش را مفضل ضبى يكى از ادباى معروف عرب بعد از فوت پدرش بزنى گرفت « 3 » ، بنابر ان محمد ازو علم آموخت ، و در لغت و ايام و انساب امام عصر شد و صدها نفر بدرس او حاضر مىشدند ، تا بعمر 81 سالگى در سنه 231 ه 844 م يا 230 ه در سامراء عراق بمرد . ابن اعرابى احول بود و تمام دروس و جوابهاى سوالهاى مردم را از حفظ ميگفت و براى رجوع به كتابى نيازمندى نداشت . در علم و شعر يگانهء عصر بود از آثار اوست :

--> ( 1 ) - بروكلمان 2 / 201 و الاعلام 3 / 253 ( 2 ) - طبقات الادباء 260 ( 3 ) - المعارف ابن قتيبه 546